Overzichtstentoonstelling drs. Anneke van Lierop (90)

Boerenleven centraal in Vier Quartieren

OIRSCHOT – Eigenlijk houdt drs. Anneke van Lierop helemaal niet zo van al die publiciteit. Toch werkt ze graag mee aan een overzichtstentoonstelling in museum De Vier Quartieren. Daar kan de bezoeker vanaf dit weekend tot en met 31 december haar tekeningen en aquarellen van oude Brabantse boerderijen bekijken. Verder maakt het publiek kennis met haar indrukwekkende studie naar bovenlichten, waarvan ze er meer dan 500 in kaart heeft gebracht. Vrijdag wordt de tentoonstelling geopend door Gerard van Rooijakkers, cultureel adviseur van de Meierijsche Museumboerderij, die mede opgericht werd door Anneke van Lierop.

door Ivo Mijland

Anneke van Lierop groeide op in een cultureel gezin. Als kind leerde ze naar de vogels te luisteren en leerde ze de namen van bloemen en planten. Thuis werd er veel gelezen en ook op muzikaal vlak was het gezin actief. Uit die culturele interesse ontstond ook haar voorliefde voor tekenen en schilderen. ‘Ik wilde leren hoe ik datgene wat ik zag, goed kon tekenen,’ vertelt Anneke van Lierop enthousiast. ‘Met een schetsblok ging ik de velden in, maar ik was ook te vinden op de stoep in het dorp om een gebouw te tekenen,’ vertelt ze terwijl ze wijst op een schets van het Boterkerkje. Als oudste dochter uit een gezin van vier, bezocht ze het gymnasium in ’s-Hertogenbosch. Dat ze na haar gymnasium ging studeren was op zijn minst ongebruikelijk te noemen in de jaren dertig. ‘Op de Economische Hogeschool zat ik met nog drie andere meisjes. Ze wisten eigenlijk niet zo goed wat ze met ons aanmoesten. Ik ben de enige die uiteindelijk afgestudeerd is. Dat ik mocht studeren van mijn ouders was natuurlijk bijzonder. Andere ouders zouden hun oudste dochter thuisgehouden hebben. Mij hebben ze nooit ergens toe gedwongen, maar toen ik eenmaal studeerde werd er wel verwacht dat ik de studie af zou maken.’

Teleaccursus

In haar studententijd schilderde Anneke van Lierop veel. Het leverde een indrukwekkend oeuvre op, waarbij het boerenleven hoofdthema was. Dat boerenleven komt ook terug in haar carrière op de arbeidsmarkt. Van Lierop ging werken bij de NCB (tegenwoordig ZLTO, red.), waar ze hoofd voorlichting werd. Ze hield zich bezig met de schaalvergroting die in die tijd erg speelde en ook was ze betrokken bij een groot aantal ontwikkelingen op het platteland: werkhouding, budgettering, voeding, modernisering. ‘Ik herinner me dat de looplijnen van een huisvrouw werden uitgemeten met een klosje touw aan haar rug. Er moest berekend worden welke apparaten waar moesten staan, om de looplijnen zo kort mogelijk te maken.’ In haar functie bij de NCB schreef Van Lierop ook de Teleaccursus ‘Inkomensbesteding’ die in 1973 uitgezonden werd. Aan schilderen kwam Anneke van Lierop nauwelijks meer toe. ‘Alleen enkele Romaanse kerkjes die ik in Frankrijk geschilderd heb zijn tijdens de expositie te zien. Pas na mijn pensioen ben ik weer veel gaan schilderen. Ik heb de Academie voor Schone Kunsten in Arendonk gevolgd en had eindelijk weer tijd voor tekenen en schilderen. In die periode heb ik veel vrije werken gemaakt.’

Jan Kruysen

We keren terug naar de jeugd van drs. Anneke van Lierop, waarin ze met haar vader vaak per fiets naar Oirschot ging. Daar ontmoette ze Jan Kruysen, wiens atelier ze regelmatig bezocht in haar jeugd. ‘Ik herinner me de route nog precies. Langs het kerkhof, daarna het paadje naar de Heilige Eik, aan het einde links woonde hij. Hij stond altijd te praten in zijn tuin, die gesierd werd door een veelheid aan kleurrijke (exotische) planten. Zijn tuin was even kleurrijk als zijn stijl als schilder. Dat ik me zo interesseerde voor Kruysen, kwam natuurlijk voort uit zijn onderwerpkeuze. Het boerenleven interesseerde me bijzonder, Jan Kruysen heeft veel werken over dit thema: boerderijen, boerenvrouwen, landschappen.’ Anneke van Lierop herinnert zich ook de vreemde kanten van Kruysen, al vond ze hem niet eigenaardig. ‘Hij had wel een eigen bijzondere aard, waardoor hij opviel. Hij was anders dan anderen. Hij betaalde zijn rekeningen met zijn schetsen en schilderijen. Zijn kunst werd door hem gebruikt om schulden af te lossen. Daardoor zijn er ook zoveel werken in Oirschot gevonden.’

Museumboerderij

Onlangs kreeg de 90-jarige Van Lierop in Bernheze de cultuurpenning uitgereikt. Deze onderscheiding heeft ze te danken aan haar betrokkenheid bij de stichting van de Meierijsche Museumboerderij. De boerderij staat in Heeswijk en toont het boerenleven rond 1900. Anneke van Lierop maakte een honderdtal tekeningen van voorwerpen uit die tijd. Ze schreef samen met Gerard Rooijakkers en Renate van de Weyer bovendien het boek ‘De historie van een Brabants boerenhuis’. Nog steeds is Anneke van Lierop actief als bestuurslid van deze bijzondere boerderij. ‘Ik herinner me dat we naast de oorspronkelijke boerderij ook een schop (schuur) wilden realiseren. Niemand wist echter hoe die eruit gezien had. Er stond me bij dat ik ooit eens zo’n schuur geschetst had. Die tekening heeft uiteindelijk model gestaan voor de schop die door vrijwilligers van het museum gerealiseerd is.’

Bovenlichten

Naast haar studie naar het boerenleven in Brabant, heeft Anneke van Lierop ook veel betekend voor de vastlegging van de vele vormen van bovenlichten. Tijdens het interview haalt ze een plastic tas tevoorschijn, gevuld met kladjes waarop de vormen uitgetekend zijn. Ze tekende er ruim 500. ‘Ik ontdekte dat er veel variëteit zat in de bovenlichten en wilde die variëteit in kaart brengen.’ Begin jaren negentig gaf Brabants Heem een boek uit, waarin alle getekende bovenlichten zijn opgenomen. ‘Maar die studie is nog niet klaar. Zodra ik een nieuwe vorm ontdek, maak ik er een schets van.’ Overigens zijn veel bovenlichten uit het straatbeeld verdwenen. ‘De deuren moesten hoger worden, de bovenlichten werden er dus uitgesloopt. Men was zich niet bewust van de cultuurhistorische waarde. Ik heb ooit eens een bovenlicht uit een berg puin gehaald, die ligt nog steeds op zolder. Gelukkig beseft men tegenwoordig wel dat de bovenlichten niet bij het oud ijzer moeten belanden. Een rondgang door Oirschot levert dan ook snel 25 bovenlichten op, die goed bewaard gebleven zijn.’

De nieuwe expositie in museum de Vier Quartieren aan de St. Odulphusstraat is nog tot en met 31 december te bezoeken. U kunt er onder andere boerderijen zien die geschilderd zijn rond de oorlog. Verder is er een presentatie van de studie naar bovenlichten. Ook zijn er Romaanse kerkjes te zien en is er vrij werk dat Anneke van Lierop na haar pensionering vervaardigde. Het museum is dagelijks geopend van 12.00 tot 16.30 uur, maandag gesloten. In het weekend kunt u een voordelige combinatiekaart kopen voor museum de Vier Quartieren en museum Kruysenhuis.